Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuruların önemli bir kısmı, esasa girilmeden “kabul edilemezlik” kararı ile sonuçlanmaktadır. 27 Şubat 2026 tarihinde kamuoyu ile paylaşılan istatistikler de bu durumu açıkça ortaya koymaktadır. Toplam başvurular içerisinde kabul edilemezlik kararlarının oldukça yüksek bir oran oluşturduğu görülmektedir . Bu tablo, bireysel başvuru yolunun yalnızca haklı olmayı değil, aynı zamanda teknik ve usule uygun bir başvuru yapmayı gerektirdiğini göstermektedir.
- Olağan Kanun Yollarının Tüketilmemiş Olması
Bireysel başvuru, ikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bu nedenle, başvuru yapılmadan önce mevcut tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. İstinaf veya temyiz süreci tamamlanmadan yapılan başvurular, doğrudan kabul edilemez bulunur.
Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlardan biri, henüz kesinleşmemiş kararlar hakkında bireysel başvuru yapılmasıdır. Mahkeme, bu tür başvurularda esasa girmeden başvuruyu reddetmektedir.
- Süre Şartına Uyulmaması
Bireysel başvurunun, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılması zorunludur. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Sürenin kaçırılması halinde başvurunun incelenmesi mümkün değildir.
Süre hesabının yanlış yapılması, uygulamada en yaygın hatalardan biridir. Tebliğ tarihi ile öğrenme tarihi arasındaki farkın doğru değerlendirilememesi veya sürenin geçirilmesi, doğrudan kabul edilemezlik sonucunu doğurmaktadır.
- Başvurunun Açıkça Dayanaktan Yoksun Olması
Anayasa Mahkemesi, açıkça dayanaktan yoksun başvuruları kabul edilemez bulmaktadır. Bu durum, başvurunun ciddi bir hak ihlali iddiası içermemesi veya ileri sürülen iddiaların somutlaştırılamaması halinde ortaya çıkar.
Başvuruda yalnızca “haksız karar verildi” şeklinde genel ifadeler kullanılması, ihlal iddiasının hangi hakka dayandığının açıkça belirtilmemesi veya olay ile ihlal arasında bağ kurulamaması, başvurunun reddine yol açmaktadır.
- Temel Hak İhlali İddiasının Bulunmaması
Her hukuka aykırılık bireysel başvuru konusu yapılamaz. Başvurunun kabul edilebilir olması için, ileri sürülen ihlalin Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunan bir hakka ilişkin olması gerekir.
Mahkemelerin maddi vakıa değerlendirmesi veya delil takdiri gibi hususlar, doğrudan bireysel başvuru konusu değildir. Bu tür başvurular, “kanun yolu şikâyeti” niteliğinde görülerek kabul edilemez bulunur.
- Önemli Bir Zararın Bulunmaması
Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelenebilmesi için başvurucunun önemli bir zarara uğramış olmasını aramaktadır. Önemsiz veya etkisiz nitelikteki ihlal iddiaları, başvurunun reddine neden olabilir. Bu kriter, Mahkemenin iş yükünü dengelemek ve yalnızca ciddi ihlallerin incelenmesini sağlamak amacıyla uygulanmaktadır.
- Başvurunun Usulüne Uygun Hazırlanmaması
Başvuru formunun eksik doldurulması, gerekli belgelerin sunulmaması veya başvurunun yeterince açık şekilde ifade edilmemesi, kabul edilemezlik kararına yol açan önemli sebepler arasındadır.
Başvurunun kronolojik anlatımdan uzak, dağınık ve anlaşılması güç şekilde hazırlanması, Mahkemenin inceleme yapmasını zorlaştırır. Bu tür başvurular çoğu zaman esasa girilmeden reddedilmektedir.
Bireysel başvuru yolunun en belirgin özelliği, teknik ve usule sıkı şekilde bağlı olmasıdır. Haklı bir ihlal iddiası dahi, usul kurallarına uygun şekilde ileri sürülmediği takdirde incelenmeden reddedilebilmektedir. Bu durum, bireysel başvurunun yalnızca bir hak arama yolu değil, aynı zamanda belirli bir hukuki disiplin gerektiren bir süreç olduğunu göstermektedir.
Uygulamada kabul edilemezlik kararlarının yüksek oranı, başvuruların önemli bir kısmının bu teknik şartları karşılamadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle bireysel başvuru sürecinde en kritik nokta, ihlal iddiasının doğru temellendirilmesi kadar, başvurunun usul kurallarına uygun şekilde hazırlanmasıdır.