Yurt dışında yaşayan birçok Türk vatandaşı, evlilik birliğini sonlandırmak istediğinde süreci Türkiye’de yürütmek veya yurt dışında alınan boşanma kararını Türkiye’de geçerli hale getirmek ister.
Bu durumda en çok merak edilen konular, hangi mahkemenin yetkili olduğu, davanın nasıl açılabileceği, vekaletnamenin nasıl çıkarılacağı ve yurt dışındaki boşanma kararının Türkiye’de nasıl tanınacağıdır.
Aşağıda, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki boşanma süreciyle ilgili temel bilgiler yer almaktadır.
- Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Yetkili Mahkeme
Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma davalarında yetkili mahkeme:
- Eşlerden birinin yerleşim yeri (ikametgahı) mahkemesi, veya
- Eşlerin son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Yurt dışında yaşayan ve Türkiye’de ikametgahı bulunmayan vatandaşlar açısından yetkili mahkeme:
- Türkiye’de en son birlikte oturdukları yer mahkemesi,
- Bu yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir Aile Mahkemeleridir.
Dolayısıyla, Türkiye’de son yerleşim yeri bulunmayan Türk vatandaşları, büyükşehirlerdeki Aile Mahkemeleri aracılığıyla dava açabilirler.
- Vekaletname İle Türkiye’de Boşanma Davası Açmak
Yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşları, Türkiye’ye gelmeden de boşanma davası açabilir ve avukatları aracılığıyla süreci yürütebilirler.
Bunun için Türkiye’deki bir boşanma avukatına vekaletname verilmesi yeterlidir. Türkiye’de davaların takibi bakımından yalnızca avukatlar vekil tayin edilebilirler bu sebeple avukat olmayan üçüncü kişilere verilen vekaletnameler ile dava açılması mümkün değildir.
- Konsolosluk Aracılığıyla Vekaletname Düzenlenmesi
Bulunulan ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu aracılığıyla vekaletname düzenlenebilir.
Konsoloslukta verilen vekaletnameler doğrudan Türkiye’de geçerlidir.
Vekaletnamede mutlaka “boşanma davası açma, sulh olma, feragat etme” gibi yetkiler açıkça belirtilmelidir.
Bu işlem Türkçe yapıldığından, ek tercüme veya apostil gerekmez.
- Yabancı Noter Aracılığıyla (Apostilli) Vekaletname Düzenlenmesi
Yurt dışındaki yerel noter aracılığıyla da vekaletname çıkarılabilir.
Bu durumda:
- Vekaletnamenin Türkçeye çevrilmesi,
- Tercümenin noter onaylı olması,
- Belgenin apostil şerhi ile tasdik edilmesi gerekir.
Bu adımlar tamamlandığında belge Türkiye’de geçerli olur ve avukat davayı taraf adına açabilir.
- Duruşmalara Katılma Zorunluluğu
Anlaşmalı boşanma davalarında, tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması gerekir. Ancak taraflardan biri Türkiye’ye gelemiyorsa, süreç bazen avukat aracılığıyla yürütülebilir veya gerekli durumlarda istinabe yoluna başvurulabilir.
Çekişmeli boşanma davalarında ise tarafların duruşmalarda bulunması zorunlu değildir; avukatları onları temsil edebilir.
- Yurt Dışında Boşanan Türk Vatandaşlarının Türkiye’de Tanıma ve Tenfiz İşlemleri
Yurt dışında bir mahkeme tarafından verilen boşanma kararları, Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz.
Bu kararın Türkiye’de de hüküm ifade etmesi ve nüfus kayıtlarının güncellenebilmesi için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir.
Tanıma davası, yabancı mahkemenin boşanma kararının Türkiye’de tanınması içindir.
Tenfiz davası ise, yabancı mahkeme kararının icra edilebilir (örneğin nafaka veya mal paylaşımı hükümleri varsa) hale gelmesini sağlar.
Bu davalar da Aile Mahkemelerinde açılır.
Yurt dışında yaşayan kişiler bu süreci de avukatları aracılığıyla yürütebilirler; Türkiye’ye gelmeleri zorunlu değildir.
Ayrıca, 2018 yılında yürürlüğe giren “idari tanıma” (nüfus müdürlüğü aracılığıyla tanıma) yöntemi sayesinde, bazı durumlarda taraflar bizzat başvurarak mahkeme kararı olmadan da tanıma işlemi yapabilir.
Ancak bu işlem için her iki tarafın da birlikte başvurması ve kararın kesinleşmiş olması gerekir.
Eğer bu koşullar sağlanmıyorsa, yine tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir.
- Profesyonel Hukuki Destek Almanın Önemi
Yurt dışında yaşayan vatandaşların hem boşanma davası açarken hem de yabancı mahkeme kararını Türkiye’de geçerli hale getirirken dikkat etmesi gereken birçok teknik ayrıntı vardır.
Yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, vekaletnamenin geçerliliği ve belgelerin usule uygun hazırlanması için boşanma hukuku konusunda deneyimli bir avukattan profesyonel destek alınması, sürecin sağlıklı ve hızlı tamamlanmasını sağlar.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye’de boşanma davası açabilir veya yurt dışında aldıkları boşanma kararını Türkiye’de tanıtabilirler.
Yetkili mahkeme genellikle Türkiye’deki son yerleşim yeri veya büyükşehirlerdeki Aile Mahkemeleridir.
Vekaletname işlemleri Türkiye Cumhuriyeti Konsoloslukları aracılığıyla veya noter–apostil yöntemiyle yapılabilir.
Yurt dışında boşanmış vatandaşlarımızın Türkiye’de de boşanma kararının geçerli olabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir.
Sürecin doğru ve hızlı ilerlemesi için, hem vekalet düzenleme hem de tanıma-tenfiz aşamalarında uzman bir boşanma avukatından hukuki destek alınması büyük önem taşır.