Devlet memurluğundan istifa eden bir kişi, daha sonra yeniden kamu görevinde çalışmak isteyebilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, görevinden kendi isteğiyle ayrılan veya Kanun gereğince çekilmiş sayılan kişilerin belirli şartlarla yeniden memurluğa atanmasına imkân tanımaktadır.

Yeniden atanma, istifa eden kişinin eski görevine kendiliğinden dönmesi anlamına gelmez. İstifa sayısı, görevden ayrılma biçimi, bekleme süresi, boş kadro durumu ve atanılacak sınıfın nitelikleri yeniden atama bakımından önem taşır.

Bu yazı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48, 71, 92 ve 97. maddelerinde yer alan genel hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Kanun’un 92. maddesine 2024 yılında eklenen ve belirli yönetici kadrolarından ayrılan sınırlı bir personel grubuna ilişkin özel düzenleme, yazının genel kapsamı dışında tutulmuştur.

İstifa Eden Memurun Yeniden Atanması Mümkün müdür?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 92. maddesi, memurluktan kendi isteğiyle çekilen veya Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılan kişilerin tekrar memurluğa atanabileceğini düzenlemektedir. Bu düzenlemeden yararlanabilmek için kişinin ikiden fazla istifa etmemiş veya çekilmiş sayılmamış olması gerekir. Kanun, yeniden atanma imkânını en fazla iki ayrılışla sınırlandırmıştır.

Madde metninde yeniden atanacak kişinin yeni bir memuriyet sınavını kazanması gerektiğine ilişkin bir şart yer almamaktadır. Yeniden atama, daha önce memur olarak görev yapan kişiler için 92. maddede ayrıca düzenlenmiş bir yoldur.

Kanun’da “atanırlar” yerine “atanabilirler” ifadesi kullanılmıştır. Gerekli şartların taşınması, başvurunun doğrudan ve zorunlu olarak atamayla sonuçlanmasını sağlamaz. Yeniden atanma için boş kadro bulunması ve Kanun’da belirtilen diğer şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Kanun’un 92. maddesine 25 Aralık 2024 tarihinde eklenen özel fıkra, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında belirli yönetici görevlerinden ayrılan bazı kişiler hakkında farklı bir dönüş usulü öngörmektedir. Bu özel düzenleme, istifa eden bütün devlet memurlarına uygulanabilecek genel bir kural niteliğinde değildir.

Yeniden Atanma İçin Hangi Şartlar Aranır?

Yeniden memuriyete atanmak isteyen kişinin öncelikle 657 sayılı Kanun’un 92. maddesindeki koşulları taşıması gerekir. Başvurulan yerde boş kadro bulunması ve kişinin atanacağı sınıfın niteliklerine sahip olması temel şartlar arasındadır.

Devlet memurluğuna alınacak kişiler bakımından 48. maddede düzenlenen genel ve özel şartlar da önemini korur. Genel şartlar; vatandaşlık, yaş, öğrenim, kamu hakları, belirli mahkûmiyetlerin bulunmaması, askerlik ve sağlık durumuna ilişkin koşulları kapsamaktadır. Özel şartlar ise hizmet görülecek sınıf için gerekli öğrenim şartının ve kurumların özel mevzuatında aranan niteliklerin taşınmasını gerektirir.

Görevden ayrılma biçimine göre belirlenen bekleme süresinin de tamamlanmış olması gerekir. Kanundaki usule uygun şekilde istifa eden kişiler altı ay, çekilmiş sayılan veya istifa usulüne uymadan görevini bırakan kişiler bir yıl, devir ve teslim yükümlülüğüne aykırı hareket eden kişiler ise üç yıl geçmeden yeniden devlet memurluğuna alınamaz.

Olağanüstü hâl, seferberlik ve savaş dönemlerinde veya genel hayatı etkileyen afetlere uğrayan yerlerde 96. maddeye aykırı şekilde görevini bırakan kişiler bakımından süreli bir bekleme kuralı bulunmamaktadır. Kanun, bu kişilerin hiçbir surette yeniden devlet memurluğuna alınamayacağını düzenlemektedir.

Bekleme süresinin tamamlanması, diğer koşullar aranmadan göreve dönüş sağlamaz. İstifa sayısı, boş kadro ve atanılacak sınıfın nitelikleri de ayrıca değerlendirilir.

Hangi Sınıf ve Derecedeki Kadroya Atama Yapılabilir?

Kanun’un 92. maddesi, yeniden atamanın yapılabileceği kadroları iki farklı ihtimal üzerinden düzenlemektedir.

İlk ihtimal, kişinin ayrıldığı hizmet sınıfındaki bir kadroya atanmasıdır. Bu atama için ayrıldığı sınıfta boş kadro bulunması ve kişinin o sınıfın gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekir. Atama, kişinin görevden ayrıldığı tarihte almakta olduğu aylık derecesine eşit derecenin aynı kademesindeki kadroya yapılabilir.

İkinci ihtimal, kişinin başka bir hizmet sınıfındaki eşit dereceli bir kadroya atanmasıdır. Bu durumda 657 sayılı Kanun’un 71. maddesindeki şartlara uyulması gerekir. Kişinin geçeceği sınıf ve görev için Kanun’da, kurumun kuruluş mevzuatında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen niteliklere sahip olması zorunludur.

Yeniden atama imkânı, kişinin daha önce sahip olduğu unvana veya aynı görev yerine mutlaka dönmesini güvence altına almaz. Kanun’un genel düzenlemesi; hizmet sınıfı, boş kadro, derece, kademe ve gerekli nitelikler üzerinden kurulmuştur.

Eski görevde kullanılan unvan ile yeniden atanılmak istenen kadronun özel şartları birbirinden farklı olabilir. Başvurucunun geçmişte memur olarak çalışmış olması, yeni kadro için mevzuatta aranan öğrenim, meslek veya diğer niteliklerin yerine geçmez.

İstifa Sayısı Yeniden Atanmayı Nasıl Etkiler?

657 sayılı Kanun’un 92. maddesi, yeniden atanma imkânından “iki defadan fazla olmamak üzere” yararlanılabileceğini açıkça belirtmektedir.

Bu sınırlama yalnızca yazılı dilekçeyle gerçekleştirilen istifaları kapsamaz. Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılma hâlleri de ayrılış sayısının belirlenmesinde dikkate alınır. Bir kişinin bir kez istifa etmesi ve daha sonraki görevinde bir kez çekilmiş sayılması hâlinde iki ayrılık gerçekleşmiş olur.

Üçüncü kez kendi isteğiyle çekilen veya Kanun gereğince çekilmiş sayılan kişi, 92. maddede düzenlenen yeniden atanma imkânından yararlanamaz. Kanun’un bu maddesi bakımından üçüncü ayrılışın usulüne uygun istifa veya çekilmiş sayılma yoluyla gerçekleşmesi sonucu değiştirmez.

Üçüncü ayrılıştan sonra kişinin başka bir yolla yeniden kamu görevine girip giremeyeceği konusu, 92. maddede düzenlenmemiştir. Bu yazı, Kanun’da açıkça yer almayan bu ihtimal hakkında bir değerlendirme içermemektedir.

Devlet memurluğundan istifa eden kişinin yeniden atanması mümkün olmakla birlikte, göreve dönüş kendiliğinden gerçekleşmez. En fazla iki kez görevden ayrılmış olma, gerekli bekleme süresini tamamlama, boş kadro bulunması ve atanılacak sınıfın niteliklerini taşıma şartlarının birlikte sağlanması gerekir.

Yeniden atama, kişinin eski unvanına veya aynı görev yerine dönmesini zorunlu kılan bir hak değildir. Atama yapılabilecek sınıf, derece ve kademe Kanun’un 92. maddesi; başka bir sınıfa geçiş ise 71. madde çerçevesinde belirlenir.