Devlet memurluğundan istifa eden veya 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca çekilmiş sayılan kişi, gerekli şartları taşıması hâlinde yeniden atanmak için kamu kurumlarına başvurabilir.

Yeniden atanma, istifa sonrasında kendiliğinden gerçekleşen bir işlem değildir. İlgilinin başvuru yapması, kurumun talebi değerlendirmesi ve yetkili makam tarafından atama işlemi kurulması gerekir.

Başvurunun reddedilmesi veya cevapsız bırakılması, yeniden atanma sürecinin her durumda sona erdiği anlamına gelmez. Açık veya zımni ret işlemine karşı idari yargı yoluna ya da şartları bulunuyorsa Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurulabilir.

Bu yazı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 92. maddesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’ndaki genel hükümler esas alınarak hazırlanmıştır.

Memuriyete Dönüş Başvurusu Nasıl Yapılır?

657 sayılı Kanun’un 92. maddesi, en fazla iki defa kendi isteğiyle görevinden ayrılan veya Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılan kişilerin yeniden memurluğa atanabilmesine imkân tanımaktadır.

Yeniden atanmak isteyen kişinin, talebini atama yapılmasını istediği kamu kurumuna iletmesi gerekir. Başvurunun ilgili kurumun kayıtlarına girecek şekilde yazılı yapılması, başvuru tarihinin ve talebin içeriğinin belirlenmesi açısından önem taşır.

657 sayılı Kanun, yeniden atanma başvurusu için özel bir dilekçe şekli veya zorunlu belge listesi düzenlememiştir. Başvuruda yeniden atanma talebinin açıkça belirtilmesi gerekir. Kişinin daha önce görev yaptığı kurum, hizmet sınıfı, derece ve kademe bilgileri ile görevden ayrılma tarihinin belirtilmesi, talebin hangi hukuki duruma dayandığının anlaşılmasını sağlar.

Başvurunun yapılmış olması tek başına atanma sonucunu doğurmaz. Kurumun öncelikle kişinin ikiden fazla görevden ayrılıp ayrılmadığını, bekleme süresini tamamlayıp tamamlamadığını, atanılacak sınıfın niteliklerini taşıyıp taşımadığını ve uygun boş kadro bulunup bulunmadığını değerlendirmesi gerekir.

Kanun’un 92. maddesinde “atanabilirler” ifadesi kullanılmıştır. Bu ifade, şartları taşıyan kişiye yeniden atanma talebinde bulunma imkânı tanımakta; başvurunun zorunlu olarak kabul edilmesini öngörmemektedir.

Başvuruya Cevap Verilmezse Ne Olur?

Kamu kurumu, yeniden atanma talebini açıkça kabul veya reddedebilir. Başvurunun kabul edilmesi hâlinde atama işlemleri ilgili mevzuata göre yürütülür. Talebin reddedilmesi hâlinde ise yazılı ret işleminin ilgiliye bildirilmesi gerekir.

İdarenin başvuruya cevap vermemesi de hukuki sonuç doğurur. İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca idari makamlara yapılan işlem kurulması taleplerine otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde başvuru reddedilmiş sayılır. Bu durum “zımni ret” olarak adlandırılır.

Otuz günlük sürenin hesabında başvurunun idarenin kayıtlarına girdiği tarih önem taşır. Başvuru tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde zımni ret oluşur. Zımni ret tarihinden sonra idari dava açma süresi işlemeye başlar.

İdare başvuruyu otuz günlük süre dolmadan yazılı olarak reddederse dava süresi, ret işleminin ilgiliye bildirildiği tarihi izleyen günden itibaren hesaplanır. Özel bir dava süresi öngörülmeyen idari işlemlere karşı idare mahkemelerinde açılacak davalarda genel dava açma süresi altmış gündür. Danıştayın güncel kararlarında da zımni ret süresinin otuz gün, genel dava açma süresinin ise altmış gün olduğu belirtilmektedir.

Ret işleminin tebliğinden sonra doğrudan dava açılması zorunlu değildir. İlgili kişi, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için üst makama; üst makam bulunmuyorsa işlemi yapan makama başvurabilir. Bu başvuru, işlemekte olan dava açma süresini durdurur. İdarenin otuz gün içinde cevap vermemesi hâlinde talep reddedilmiş sayılır. Ret cevabının verilmesi veya otuz günlük sürenin dolması üzerine dava açma süresi kaldığı yerden devam eder; ilk başvurudan önce geçen süre de hesaba katılır.

Ret Kararına Karşı Dava Açılabilir mi?

Yeniden atanma talebinin açık veya zımni olarak reddedilmesi hâlinde, ret işleminin iptali istemiyle idari yargıda dava açılabilir. İptal davasında mahkeme, idarenin yerine geçerek yeniden atama konusunda karar vermez. Yargısal inceleme, ret işleminin hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesiyle sınırlıdır.

Mahkeme, ret işlemini yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden inceler. Başvurunun yetkisiz makam tarafından reddedilmesi, kanunda aranan şartların yanlış değerlendirilmesi veya ret kararının dayandığı sebebin hukuken geçerli olmaması, işlemin iptaline yol açabilecek hususlar arasında yer alabilir.

İdari yargı mercileri yerindelik denetimi yapamaz ve idarenin yerine geçerek doğrudan atama işlemi kuramaz. Mahkemenin görevi, dava konusu ret işleminin hukuka uygunluğunu denetlemektir.  Ret işleminin iptaline karar verilmesi, mahkemenin kişiyi doğrudan memur kadrosuna atadığı anlamına gelmez. İdarenin, mahkeme kararındaki hukuki tespitleri dikkate alarak yeniden işlem kurması gerekir. İdari yargı organlarının idari işlem niteliğinde karar verememesi nedeniyle yargı kararı üzerine yapılacak işlem idare tarafından tesis edilir.

Dava açma süreleri, uyuşmazlığın esasına girilmeden önce incelenir. Sürenin geçirilmesi hâlinde ret işleminin hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilmeden dava süre aşımı nedeniyle reddedilebilir. Açık ret işleminin tebliğ tarihi ile zımni ret tarihinin doğru belirlenmesi bu sebeple önem taşır.

Kamu Denetçiliği Kurumuna Başvurulabilir mi?

Yeniden atanma talebinin reddedilmesi hâlinde, dava açılmadan önce Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yapılabilir.

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurulmadan önce ilgili kamu kurumuna başvuru yapılmış olması gerekir. İdarenin talebi reddetmesi, cevap vermemesi veya verilen cevabın başvurucunun talebini karşılamaması üzerine Kuruma şikâyette bulunulabilir.

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurunun, idarenin cevabının tebliğinden veya zımni ret tarihinden itibaren altı ay içinde yapılması gerekir. Aynı konuda dava açılmış olması hâlinde Kurum başvuruyu incelemez. Başvurunun yargı yoluna gidilmeden önce yapılması gerekir.

Dava açma süresi içinde Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru, işlemekte olan dava süresini durdurur. Kurumun kararının ilgiliye tebliğiyle süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. İnceleme ve araştırmanın altı ay içinde sonuçlandırılamaması hâlinde de durmuş olan dava süresi yeniden işlemeye başlar.

Kamu Denetçiliği Kurumu, mahkeme gibi idari işlemi iptal etmez veya kişiyi doğrudan göreve atamaz. İnceleme sonucunda ret kararı verebilir, başvurunun dostane çözümle sonuçlanmasını sağlayabilir veya ilgili idareye tavsiyede bulunabilir. Tavsiye kararının yerine getirilmesi idarenin yeni bir işlem kurmasını gerektirir.

Memuriyete dönüş başvurusu, ilgili kamu kurumunun değerlendirmesine sunulan bir yeniden atanma talebidir. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmemesi zımni ret sonucu doğurur; açık veya zımni ret işlemine karşı genel olarak altmış günlük süre içinde idari dava açılabilir.

Dava açılmadan önce üst makama başvuru veya Kamu Denetçiliği Kurumuna müracaat edilmesi de mümkündür. Bu yolların dava süresine etkisi farklı olduğundan başvuru, ret ve tebliğ tarihlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.